ฉีดโบลดกราม คืออะไร เห็นผลกี่วัน อยู่ได้นานแค่ไหน

ฉีดโบลดกรามคือการฉีดโบทูลินัมท็อกซิน (botulinum toxin) เข้าไปที่กล้ามเนื้อกราม หรือกล้ามเนื้อ masseter เพื่อให้กล้ามเนื้อคลายตัวและค่อย ๆ เล็กลง ส่งผลให้กรอบหน้าด้านล่างดูเรียวขึ้น ส่วนใหญ่เริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงราว 1–2 สัปดาห์ และผลมักอยู่ได้ราว 4–6 เดือน ผลขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

ฉีดโบลดกรามคืออะไร

ฉีดโบลดกราม คือการใช้โบทูลินัมท็อกซินชนิดเอฉีดเข้าไปที่กล้ามเนื้อกราม (masseter) เพื่อให้กล้ามเนื้อมัดนี้คลายการทำงานและค่อย ๆ เล็กลง ทำให้กรอบหน้าด้านล่างดูเรียวขึ้น โดยไม่ต้องผ่าตัด

กล้ามเนื้อ masseter เป็นกล้ามเนื้อหลักที่ใช้ในการบดเคี้ยว วางตัวอยู่บริเวณมุมขากรรไกรทั้งสองข้าง ในบางคนกล้ามเนื้อมัดนี้มีขนาดใหญ่หรือหนากว่าปกติ ซึ่งอาจเกิดจากพันธุกรรม การเคี้ยวอาหารแข็งบ่อย หรือพฤติกรรมการกัดฟัน/ขบกรามขณะนอนหลับ (bruxism) ทำให้มุมกรามดูเหลี่ยมหรือใบหน้าดูเป็นทรงสี่เหลี่ยม ภาวะกล้ามเนื้อกรามใหญ่นี้เรียกว่า masseter hypertrophy

จุดประสงค์ของการฉีดโบลดกรามจึงมีได้ทั้งด้านความงาม คือช่วยปรับให้กรอบหน้าด้านล่างดูเรียวขึ้นและใบหน้าดูเป็นรูปไข่มากขึ้น และด้านการรักษา เช่น ช่วยบรรเทาอาการปวดกรามหรือการขบกัดฟันในบางราย ทั้งนี้โบทูลินัมท็อกซินจัดเป็นยาควบคุม การใช้เพื่อความงามควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ในสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐานเสมอ

สิ่งสำคัญที่ควรเข้าใจคือ ฉีดโบลดกรามไม่ได้ลดไขมันหรือปรับโครงสร้างกระดูก แต่ทำงานที่ “ขนาดของกล้ามเนื้อ” เป็นหลัก ดังนั้นคนที่กรอบหน้าด้านล่างกว้างจากไขมันสะสมหรือจากโครงกระดูกขากรรไกร อาจเห็นผลจากการฉีดโบลดกรามได้น้อยกว่า แพทย์จึงควรประเมินสาเหตุของรูปหน้าก่อนเสมอ เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล

ฉีดโบลดกรามทำงานอย่างไร

โบทูลินัมท็อกซินทำงานโดยยับยั้งการส่งสัญญาณประสาทไปยังกล้ามเนื้อ ทำให้กล้ามเนื้อบริเวณที่ฉีดคลายตัวลงชั่วคราว เมื่อกล้ามเนื้อกรามถูกใช้งานน้อยลง กล้ามเนื้อมัดนั้นจะค่อย ๆ ลดขนาด (atrophy) ตามธรรมชาติ

กลไกโดยละเอียดคือ โบทูลินัมท็อกซินชนิดเอจะไปขัดขวางการหลั่งสารสื่อประสาทที่ชื่ออะเซทิลโคลีน (acetylcholine) บริเวณรอยต่อระหว่างปลายประสาทกับกล้ามเนื้อ เมื่อสารสื่อประสาทนี้ถูกปิดกั้น สัญญาณสั่งให้กล้ามเนื้อหดตัวจึงส่งไปไม่ได้ กล้ามเนื้อจึงคลายตัว ตามข้อมูลของ American Academy of Ophthalmology ผลนี้เป็นการชั่วคราว เมื่อร่างกายค่อย ๆ สร้างปลายประสาทใหม่ การทำงานของกล้ามเนื้อก็จะกลับคืนมา

จุดที่ทำให้โบลดกรามต่างจากการฉีดโบลดริ้วรอยทั่วไป คือเป้าหมายไม่ได้อยู่ที่การคลายกล้ามเนื้อเพื่อให้ผิวเรียบขึ้นเป็นหลัก แต่ต้องการให้กล้ามเนื้อ “เล็กลง” จากการที่ถูกใช้งานน้อยลงต่อเนื่องเป็นสัปดาห์ ด้วยเหตุนี้ผลด้านรูปหน้าจึงค่อย ๆ ปรากฏ ไม่ได้เปลี่ยนทันที และต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าจะเห็นการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจน

ในทางเทคนิค แพทย์จะคลำหาตำแหน่งและขอบเขตของกล้ามเนื้อ masseter โดยให้ผู้รับบริการขบกรามเพื่อให้กล้ามเนื้อเด่นขึ้น แล้วจึงฉีดในตำแหน่งที่กำหนดอย่างระมัดระวัง โดยหลีกเลี่ยงส่วนบนของกล้ามเนื้อที่อยู่ใกล้กับกล้ามเนื้อที่ใช้ในการยิ้ม เพื่อลดโอกาสที่ยาจะกระจายไปยังกล้ามเนื้อข้างเคียง ความแม่นยำของตำแหน่งและปริมาณจึงมีผลโดยตรงต่อทั้งผลลัพธ์และความสมมาตรของใบหน้า

ฉีดโบลดกรามเหมาะกับใคร

โดยทั่วไปฉีดโบลดกรามอาจเหมาะกับผู้ที่มีกล้ามเนื้อกรามใหญ่ ทำให้กรอบหน้าด้านล่างดูเหลี่ยม รวมถึงผู้ที่มีอาการขบกัดฟันหรือปวดกราม ทั้งนี้ความเหมาะสมต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์เป็นรายบุคคล

กลุ่มที่แพทย์มักพิจารณาว่าอาจได้ประโยชน์ ได้แก่

• ผู้ที่มุมกรามดูใหญ่หรือใบหน้าดูเป็นทรงสี่เหลี่ยม โดยมีสาเหตุหลักจากกล้ามเนื้อกรามหนา ไม่ใช่จากกระดูกหรือไขมัน
• ผู้ที่มีนิสัยขบหรือกัดฟันขณะนอน (bruxism) จนรู้สึกปวดเมื่อยกราม
• ผู้ที่สังเกตว่าเวลาขบกรามแล้วกล้ามเนื้อบริเวณมุมขากรรไกรนูนเด่นชัด

อย่างไรก็ตาม มีกลุ่มที่ควรหลีกเลี่ยงหรือต้องปรึกษาแพทย์อย่างละเอียดก่อน เช่น ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ผู้ที่มีประวัติแพ้โบทูลินัมท็อกซินหรือส่วนประกอบของยา ผู้ที่มีโรคเกี่ยวกับระบบประสาทและกล้ามเนื้อบางชนิด (เช่น myasthenia gravis) และผู้ที่มีการติดเชื้อบริเวณที่จะฉีด ในกรณีเหล่านี้แพทย์อาจแนะนำทางเลือกอื่นหรือเลื่อนการรักษาออกไป

ก่อนตัดสินใจ ควรเข้ารับการประเมินกับแพทย์ผู้มีประสบการณ์ เพื่อตรวจดูว่ารูปหน้าของคุณเกิดจากกล้ามเนื้อ กระดูก หรือไขมันเป็นหลัก เพราะหากสาเหตุไม่ได้มาจากกล้ามเนื้อ ผลของการฉีดโบลดกรามก็อาจไม่ตรงกับความคาดหวัง การพูดคุยถึงเป้าหมายและความคาดหวังอย่างตรงไปตรงมาจะช่วยให้วางแผนการรักษาได้เหมาะสมกับคุณมากขึ้น

ฉีดโบลดกรามเห็นผลกี่วันและอยู่ได้นานแค่ไหน

ส่วนใหญ่เริ่มสังเกตการเปลี่ยนแปลงได้ราว 1–2 สัปดาห์หลังฉีด และผลด้านรูปหน้าจะชัดเจนขึ้นที่ประมาณ 4–6 สัปดาห์ ส่วนระยะเวลาที่ผลคงอยู่มักอยู่ในช่วงราว 4–6 เดือน ผลขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

เหตุผลที่ผลโบลดกรามค่อย ๆ ปรากฏ เป็นเพราะกลไกของมันต้องอาศัยการที่กล้ามเนื้อถูกใช้งานน้อยลงจนค่อย ๆ เล็กลง ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงทันที โดยทั่วไปจึงแบ่งเป็นช่วงคร่าว ๆ ดังนี้

• ช่วงแรก: อาจเริ่มรู้สึกว่าแรงในการเคี้ยวหรือขบกรามลดลงเล็กน้อยภายในไม่กี่วันถึง 2 สัปดาห์
• ช่วง 4–6 สัปดาห์: รูปหน้าด้านล่างเริ่มดูเรียวขึ้นชัดเจน เนื่องจากกล้ามเนื้อลดขนาดลง
• ช่วงหลัง 4–6 เดือน: กล้ามเนื้อค่อย ๆ กลับมาทำงานและมีขนาดใกล้เคียงเดิม จึงเป็นช่วงที่หลายคนพิจารณาฉีดซ้ำ

ข้อมูลทางการแพทย์ทั่วไปของการฉีดโบทูลินัมท็อกซินเพื่อความงามระบุว่า ผลของยามักอยู่ได้ราว 3–4 เดือนสำหรับการฉีดบริเวณริ้วรอย แต่สำหรับกล้ามเนื้อกรามที่มีขนาดใหญ่ ผลด้านรูปหน้ามักอยู่ได้นานกว่าเล็กน้อย คือราว 4–6 เดือน เพราะเป็นการลดขนาดกล้ามเนื้อร่วมด้วย

ในผู้ที่ฉีดซ้ำต่อเนื่องตามคำแนะนำของแพทย์ บางรายอาจพบว่าระยะเวลาที่ผลอยู่ได้ยาวนานขึ้นเล็กน้อย เนื่องจากกล้ามเนื้อถูกใช้งานน้อยลงเป็นเวลานาน อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาที่แท้จริงแตกต่างกันในแต่ละคน ขึ้นอยู่กับขนาดกล้ามเนื้อเดิม พฤติกรรมการเคี้ยว ปริมาณยา และการตอบสนองของร่างกาย จึงควรนัดติดตามผลกับแพทย์เพื่อวางแผนการฉีดครั้งถัดไปอย่างเหมาะสม

ฉีดโบลดกรามใช้กี่ยูนิตโดยประมาณ

ปริมาณยาที่ใช้ขึ้นอยู่กับขนาดและความหนาของกล้ามเนื้อกรามของแต่ละคน ไม่มีตัวเลขตายตัวที่ใช้ได้กับทุกคน แพทย์จะประเมินและกำหนดปริมาณที่เหมาะสมเป็นรายบุคคลเสมอ

จากการทบทวนงานวิจัยทางการแพทย์ พบว่าปริมาณโบทูลินัมท็อกซินที่ใช้รักษากล้ามเนื้อกรามใหญ่ (masseter hypertrophy) มีช่วงกว้าง โดยค่าเฉลี่ยอยู่ที่ราว 36 ยูนิตต่อข้าง และมีรายงานการใช้ตั้งแต่ประมาณ 10 ถึง 100 ยูนิตต่อข้าง ตามความหนาของกล้ามเนื้อและเป้าหมายการรักษา ความหลากหลายนี้สะท้อนว่าปริมาณยาต้องปรับให้เหมาะกับแต่ละคน

ปัจจัยที่แพทย์นำมาพิจารณาในการกำหนดปริมาณ ได้แก่

• ความหนาและขนาดของกล้ามเนื้อกราม ซึ่งบางครั้งประเมินจากการคลำหรืออัลตราซาวด์
• ความสมมาตรของกล้ามเนื้อทั้งสองข้าง เพราะบางคนกล้ามเนื้อข้างหนึ่งใหญ่กว่าอีกข้าง
• เป้าหมายของการรักษา เช่น เน้นปรับรูปหน้า หรือเน้นบรรเทาอาการปวด/ขบกราม
• ชนิดและยี่ห้อของผลิตภัณฑ์โบทูลินัมท็อกซิน เนื่องจากหน่วยวัด (unit) ของแต่ละยี่ห้อไม่สามารถเทียบกันแบบตรง ๆ ได้

ด้วยเหตุนี้ การถามว่า “ต้องใช้กี่ยูนิต” จึงตอบล่วงหน้าได้ยากหากยังไม่ได้ตรวจประเมิน การประเมินหน้างานโดยแพทย์ผู้มีประสบการณ์จึงสำคัญ ทั้งต่อผลลัพธ์และต่อการลดความเสี่ยง สำหรับเรื่องค่าใช้จ่าย ราคามักคิดตามปริมาณยาและยี่ห้อที่ใช้ จึงมีความแตกต่างกันตามเคส สามารถสอบถามช่วงราคาคร่าว ๆ ได้ทาง LINE

ก่อน-หลังฉีดโบลดกราม ดูแลตัวเองอย่างไร ห้ามอะไร

การดูแลตัวเองที่ดีช่วยให้ผลออกมาเรียบร้อยและลดโอกาสเกิดผลข้างเคียง โดยควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ผู้ทำหัตถการเป็นหลัก เพราะรายละเอียดอาจต่างกันตามแต่ละเคส

ก่อนฉีด สิ่งที่ควรทำและควรแจ้งแพทย์ ได้แก่

• แจ้งประวัติสุขภาพ โรคประจำตัว ยาและอาหารเสริมที่ใช้อยู่ โดยเฉพาะยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด
• แจ้งหากกำลังตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือมีประวัติแพ้ยา
• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในช่วงก่อนฉีด เพราะอาจเพิ่มโอกาสเกิดรอยช้ำ

หลังฉีด คำแนะนำทั่วไปที่มักพบ ได้แก่

• หลีกเลี่ยงการนวด กด หรือคลึงบริเวณที่ฉีดในช่วงแรก เพื่อลดการกระจายของยาไปยังกล้ามเนื้อข้างเคียง
• งดออกกำลังกายหนักและการก้มศีรษะนาน ๆ ในวันแรกตามที่แพทย์แนะนำ
• หลีกเลี่ยงความร้อนสูง เช่น ซาวน่า อบไอน้ำ ในช่วงแรก
• งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในช่วงสั้น ๆ หลังฉีด
• หากมีรอยช้ำหรือบวมเล็กน้อย มักค่อย ๆ ดีขึ้นได้เอง ประคบเย็นช่วยบรรเทาได้

ในช่วงสัปดาห์แรก ๆ บางคนอาจรู้สึกว่าเคี้ยวอาหารแข็งได้ลำบากขึ้นเล็กน้อย เนื่องจากกล้ามเนื้อกรามทำงานน้อยลง อาการนี้มักเป็นชั่วคราว หากมีอาการผิดปกติ เช่น บวมมาก ปวดมาก ยิ้มเบี้ยว หรือกลืนลำบาก ควรติดต่อแพทย์ผู้ทำเพื่อประเมินทันที การมาตามนัดติดตามผลก็ช่วยให้แพทย์ดูพัฒนาการและวางแผนการฉีดครั้งถัดไปได้เหมาะสม

ผลข้างเคียงและข้อควรระวังของการฉีดโบลดกราม

เช่นเดียวกับหัตถการทางการแพทย์อื่น ๆ การฉีดโบลดกรามมีผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้ ส่วนใหญ่เป็นอาการเล็กน้อยและชั่วคราว แต่การฉีดกับแพทย์ผู้มีประสบการณ์ในสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐานช่วยลดความเสี่ยงได้

ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยและมักเป็นชั่วคราว ได้แก่ รอยช้ำ บวม หรือเจ็บบริเวณที่ฉีด และความรู้สึกอ่อนแรงหรือล้าของกล้ามเนื้อกรามเวลาเคี้ยว ซึ่งอาการเคี้ยวอ่อนแรงเป็นหนึ่งในผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยของการฉีดบริเวณนี้ โดยทั่วไปอาการเหล่านี้จะค่อย ๆ ดีขึ้นเอง

ผลข้างเคียงที่พบได้น้อยกว่าแต่ควรทราบ ได้แก่

• รอยยิ้มไม่สมมาตรหรือยิ้มเบี้ยว ซึ่งอาจเกิดจากยากระจายไปยังกล้ามเนื้อที่ใช้ในการยิ้ม มักเป็นชั่วคราว
• กล้ามเนื้อนูนผิดปกติเมื่อขบกราม (paradoxical masseter bulge) เป็นภาวะที่พบไม่บ่อย โดยมีรายงานอุบัติการณ์ในช่วงราว 0.5–18.8% และมักปรากฏประมาณ 2 สัปดาห์หลังฉีด
• ภาวะแก้มดูตอบหรือใบหน้าดูคล้ำลง ซึ่งอาจพบได้ในบางรายหากใช้ปริมาณมากหรือฉีดซ้ำต่อเนื่องโดยไม่ได้ประเมินสัดส่วนใบหน้า

ข้อควรระวังที่หลายคนสอบถาม คือเรื่องการ “ดื้อยา” ในบางรายที่ฉีดโบทูลินัมท็อกซินซ้ำบ่อยหรือในปริมาณสูงเป็นเวลานาน ร่างกายอาจสร้างภูมิต้านทานต่อตัวยา ทำให้การตอบสนองลดลง การเว้นระยะการฉีดให้เหมาะสมและใช้ปริมาณเท่าที่จำเป็นภายใต้การดูแลของแพทย์จึงเป็นแนวทางที่ช่วยลดความเสี่ยงนี้

โดยสรุป การฉีดโบลดกรามเป็นหัตถการที่ควรทำกับแพทย์ผู้มีประสบการณ์ในสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐาน มีการประเมินก่อนทำ และมีการติดตามผลหลังทำ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่เหมาะสมและปลอดภัยตามสมควร ผลขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

จุดที่นิยมฉีดโบบนใบหน้า

นอกจากกราม โบทูลินัมท็อกซินยังนิยมฉีดในอีกหลายตำแหน่งบนใบหน้า โดยแต่ละจุดมีจุดประสงค์ต่างกัน ดังตารางต่อไปนี้

ตำแหน่งและปริมาณที่เหมาะสมในแต่ละจุดต้องประเมินโดยแพทย์เป็นรายบุคคล เพื่อให้ผลลัพธ์ดูเป็นธรรมชาติและลดความเสี่ยง

โบลดกรามกับฟิลเลอร์ปรับรูปหน้า ต่างกันอย่างไร

นอกจากเรื่องระยะเวลาและปริมาณยาแล้ว ผู้รับบริการมักสอบถามว่าฉีดโบลดกรามต่างจากการฉีดฟิลเลอร์ปรับรูปหน้าอย่างไร โดยสรุปคือโบลดกรามทำงานที่กล้ามเนื้อเพื่อลดขนาด ส่วนฟิลเลอร์เป็นการเติมเต็มเพื่อปรับโครงรูปหน้า ทั้งสองอย่างมีจุดประสงค์ต่างกัน บางเคสแพทย์อาจพิจารณาใช้ร่วมกันตามความเหมาะสม หากต้องการเปรียบเทียบรายละเอียด สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ โบท็อกซ์ vs ฟิลเลอร์ และหากสนใจการปรับรูปหน้าด้วยฟิลเลอร์ในบริเวณอื่น เช่น ใต้ตา อ่านได้ที่ ฟิลเลอร์ใต้ตา

สำหรับข้อมูลภาพรวมของการฉีดโบท็อกซ์ในบริเวณต่าง ๆ และบริการที่เกี่ยวข้อง สามารถดูได้ที่หน้า ฉีดโบท็อกซ์

ปรึกษาทีมแพทย์ Onnyx Clinic

หากคุณกำลังพิจารณาฉีดโบลดกรามเพื่อปรับกรอบหน้า แนะนำให้เริ่มจากการประเมินกับแพทย์ผู้มีประสบการณ์ เพื่อตรวจดูว่ารูปหน้าของคุณเกิดจากกล้ามเนื้อ กระดูก หรือไขมันเป็นหลัก แล้วจึงวางแผนการรักษาที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล สอบถามรายละเอียด การประเมิน และช่วงราคาเบื้องต้นได้ทาง LINE @onnyxclinic ทีมงานยินดีให้ข้อมูลก่อนตัดสินใจ ผลขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

แหล่งอ้างอิง

• American Academy of Ophthalmology — How Does Botulinum Toxin (Botox) Work?: https://www.aao.org/eye-health/treatments/how-does-botulinum-toxin-botox-work
• Cleveland Clinic — Botulinum Toxin Injections: What it is, Results & Side Effects: https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/8312-botulinum-toxin-injections
• The Role of Botulinum Toxin for Masseter Muscle Hypertrophy: A Comprehensive Review (Toxins, MDPI): https://www.mdpi.com/2072-6651/17/2/91
• Exploring botulinum toxin’s impact on masseter hypertrophy: a randomized, triple-blinded clinical trial (Scientific Reports / PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11196657/
• Rethinking Paradoxical Bulging of the Masseter Muscle Following Botulinum Toxin Injection: An Ultrasound Evaluation (PMC): https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11852252/
• Classification of masseter hypertrophy for tailored botulinum toxin type A treatment (PubMed): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25068343/