ฉีดสลายไขมัน (เมโสแฟต) คืออะไร ฉีดจุดไหนได้บ้าง

ฉีดสลายไขมันหรือเมโสแฟต คือการฉีดยาเข้าไปในชั้นไขมันใต้ผิวหนังเฉพาะจุด เพื่อให้สารออกฤทธิ์ทำลายผนังเซลล์ไขมันบริเวณนั้นจนสลายตัว แล้วร่างกายค่อย ๆ กำจัดออกไป จุดประสงค์คือจัดการไขมันสะสมเป็นกระเปาะเฉพาะที่ เช่น ใต้คาง เหนียง หรือแก้ม ไม่ใช่วิธีลดน้ำหนักทั้งตัว ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

ฉีดสลายไขมัน หรือเมโสแฟต คืออะไร

เมโสแฟต (Mesofat) เป็นชื่อเรียกทั่วไปของการฉีดสารสลายไขมันเฉพาะจุดเข้าไปในชั้นไขมันใต้ผิวหนัง สารที่ใช้และมีข้อมูลการศึกษารองรับมากในกลุ่มนี้คือ deoxycholic acid (DCA) ซึ่งเป็นกรดน้ำดีที่พบได้ตามธรรมชาติในร่างกาย ทำหน้าที่ช่วยย่อยและดูดซึมไขมันจากอาหาร เมื่อนำมาสังเคราะห์และฉีดเข้าชั้นไขมันเฉพาะจุด สารนี้จะออกฤทธิ์ทำลายผนังเซลล์ไขมันในบริเวณที่ฉีด

ในต่างประเทศ deoxycholic acid ในชื่อการค้า Kybella (ATX-101) ได้รับการอนุมัติจากองค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) ในปี ค.ศ. 2015 ให้ใช้ลดไขมันใต้คาง (submental fat) ระดับปานกลางถึงมากในผู้ใหญ่ ถือเป็นยาฉีดชนิดแรกที่ได้รับการอนุมัติสำหรับวัตถุประสงค์นี้

จุดสำคัญที่ควรเข้าใจคือ ฉีดสลายไขมันเป็นการจัดการไขมัน “เฉพาะจุด” ที่เป็นกระเปาะดื้อต่อการออกกำลังกายหรือควบคุมอาหาร ไม่ใช่เครื่องมือลดน้ำหนักทั้งร่างกาย ผู้ที่ต้องการลดน้ำหนักโดยรวมยังต้องอาศัยการควบคุมอาหารและการออกกำลังกายเป็นพื้นฐาน วิธีนี้จึงเหมาะกับคนที่น้ำหนักค่อนข้างคงที่แล้ว แต่ยังมีไขมันสะสมเป็นจุดที่ต้องการปรับรูปร่างเฉพาะที่ และควรผ่านการประเมินจากแพทย์ผู้มีประสบการณ์ก่อนเสมอ

ฉีดสลายไขมันทำงานอย่างไร

หลักการทำงานของการฉีดสลายไขมันด้วย deoxycholic acid คือ เมื่อฉีดเข้าไปในชั้นไขมันใต้ผิวหนัง สารจะเข้าไปรบกวนและทำลายผนังเยื่อหุ้มเซลล์ไขมัน (adipocyte membrane) ทำให้เซลล์ไขมันแตกและตายลง จากนั้นร่างกายจะค่อย ๆ ส่งเซลล์ที่ถูกทำลายไปกำจัดออกผ่านกระบวนการอักเสบและการเก็บกวาดตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ทำให้เกิดอาการบวมในช่วงแรกหลังฉีด

เนื่องจากสารออกฤทธิ์ค่อนข้างจำเพาะกับเซลล์ไขมัน การฉีดจึงต้องทำในชั้นและตำแหน่งที่ถูกต้องโดยแพทย์ เพราะหากฉีดผิดชั้นหรือใกล้โครงสร้างสำคัญ เช่น เส้นประสาท อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงได้ ในข้อมูลการศึกษาระบุขนาดยาที่ใช้บริเวณใต้คางอยู่ที่ประมาณ 2 มิลลิกรัมต่อตารางเซนติเมตร ฉีดเป็นจุด ๆ ห่างกันประมาณ 1 เซนติเมตร และเว้นระยะการทำแต่ละครั้งราว 28 วัน

ผลของกระบวนการนี้จึงค่อย ๆ ปรากฏ ไม่ได้เปลี่ยนแปลงทันทีหลังฉีด เพราะต้องอาศัยเวลาให้ร่างกายกำจัดเซลล์ไขมันที่ถูกทำลายออกไป และมักต้องทำซ้ำหลายครั้งเพื่อให้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนขึ้น โดยผลลัพธ์ในแต่ละคนแตกต่างกันตามปริมาณไขมัน ตำแหน่ง และการตอบสนองของร่างกาย

ฉีดสลายไขมันจุดไหนได้บ้าง

บริเวณที่นิยมฉีดสลายไขมันมักเป็นจุดที่มีไขมันสะสมเป็นกระเปาะและดื้อต่อการลดด้วยวิธีทั่วไป ตำแหน่งที่มีข้อมูลรองรับชัดเจนคือใต้คางหรือเหนียง ส่วนตำแหน่งอื่น ๆ เช่น แก้ม ต้นแขน หรือหน้าท้อง เป็นการใช้นอกข้อบ่งชี้หลัก (off-label) ที่บางคลินิกให้บริการ จึงควรปรึกษาแพทย์ถึงความเหมาะสมเป็นรายกรณี

สิ่งที่ควรเข้าใจคือ การฉีดสลายไขมันได้ผลดีกับไขมันที่เป็นกระเปาะชัดเจนและมีปริมาณไม่มากเกินไป หากเป็นไขมันสะสมมากหรือมีผิวหนังหย่อนคล้อยร่วมด้วย แพทย์อาจแนะนำวิธีอื่นหรือการดูแลร่วมที่เหมาะสมกว่า

ฉีดสลายไขมันเห็นผลกี่ครั้ง

โดยทั่วไปการฉีดสลายไขมันไม่ใช่การทำครั้งเดียวแล้วเห็นการเปลี่ยนแปลงเต็มที่ ส่วนใหญ่ต้องทำเป็นคอร์สหลายครั้ง ห่างกันประมาณ 4 สัปดาห์ เพื่อให้ร่างกายมีเวลากำจัดเซลล์ไขมันที่ถูกทำลายในแต่ละรอบ ในการศึกษาของ deoxycholic acid บริเวณใต้คาง ผู้เข้าร่วมได้รับการฉีดได้สูงสุดถึง 6 ครั้ง โดยเว้นระยะห่างกันไม่น้อยกว่า 1 เดือน

ในแง่ของผลลัพธ์ การศึกษาแบบ double-blind ที่มีกลุ่มควบคุมด้วยยาหลอกในช่วง 12 สัปดาห์ พบว่าประมาณ 70% ของผู้ที่ได้รับยาจริงมีคะแนนไขมันใต้คางดีขึ้นอย่างน้อย 1 ระดับ และราว 13.4% ดีขึ้น 2 ระดับ ขณะที่กลุ่มยาหลอกไม่พบการเปลี่ยนแปลง ตัวเลขเหล่านี้เป็นข้อมูลจากการศึกษาเฉพาะบริเวณใต้คาง และผลในแต่ละบุคคลย่อมแตกต่างกัน

จำนวนครั้งที่เหมาะสมจึงควรให้แพทย์ผู้มีประสบการณ์ประเมินจากบริเวณที่ทำ ปริมาณไขมัน และการตอบสนองหลังการฉีดแต่ละครั้ง ไม่ใช่กำหนดตายตัวเหมือนกันทุกคน ผลขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

ฉีดสลายไขมันอยู่ได้นานไหม กลับมาเป็นซ้ำได้ไหม

เมื่อเซลล์ไขมันบริเวณที่ฉีดถูกทำลายและร่างกายกำจัดออกไปแล้ว เซลล์ไขมันส่วนนั้นจะไม่สร้างขึ้นมาใหม่ในตำแหน่งเดิม จึงอาจเรียกได้ว่าเซลล์ที่หายไปนั้นไม่กลับมา อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจอย่างตรงไปตรงมาคือ เซลล์ไขมันที่ยังเหลืออยู่ในบริเวณนั้นและทั่วร่างกายยังสามารถขยายขนาดได้ หากน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น

ดังนั้นแม้เซลล์เดิมจะไม่กลับมา แต่หากดูแลน้ำหนักและไลฟ์สไตล์ไม่ดี ไขมันบริเวณนั้นก็อาจดูกลับมาเพิ่มขึ้นได้จากเซลล์ที่เหลือขยายตัว การรักษาผลลัพธ์ให้คงอยู่จึงขึ้นอยู่กับการควบคุมน้ำหนัก การกินอาหาร และการออกกำลังกายอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่สิ่งที่ทำครั้งเดียวแล้วไม่ต้องดูแลต่อ ผลขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

ผลข้างเคียงของการฉีดสลายไขมัน บวมกี่วัน

ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยหลังฉีดสลายไขมันมักเป็นอาการเฉพาะที่บริเวณที่ฉีด และส่วนใหญ่เป็นอาการชั่วคราวระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง ได้แก่

• อาการบวม ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่พบได้บ่อย มักเห็นชัดในช่วงไม่กี่วันแรกและอาจอยู่ได้ประมาณ 1-2 สัปดาห์
• กดเจ็บหรือปวดบริเวณที่ฉีด
• รอยช้ำ แดง หรือรู้สึกอุ่นบริเวณนั้น
• ก้อนแข็งใต้ผิวหนัง (induration) ที่อาจคลำได้ชั่วคราว
• อาการชาบริเวณที่ฉีด ซึ่งมักค่อย ๆ ดีขึ้น

ในบางคนอาการบวมหรือแข็งอาจอยู่นานกว่าหนึ่งเดือนได้ นอกจากนี้ยังมีรายงานผลข้างเคียงที่พบไม่บ่อยแต่ควรทราบ เช่น บริเวณใต้คางอาจเกิดภาวะเส้นประสาท marginal mandibular บาดเจ็บชั่วคราว ซึ่งในการศึกษาพบประมาณ 2.1% ทำให้มุมปากเบี้ยวหรือยิ้มไม่สมมาตรชั่วคราว รวมถึงโอกาสเกิดแผลหรือเนื้อเยื่อเสียหายบริเวณที่ฉีดในกรณีที่พบได้น้อย หากมีอาการปวดมากขึ้น แดงร้อน มีไข้ หรืออาการผิดปกติอื่น ควรรีบกลับมาพบแพทย์

ใครไม่ควรฉีดสลายไขมัน

การฉีดสลายไขมันไม่เหมาะกับทุกคน กลุ่มที่ควรหลีกเลี่ยงหรือต้องปรึกษาแพทย์อย่างละเอียดก่อน ได้แก่

• ผู้ที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลความปลอดภัยรองรับมากพอ
• ผู้ที่มีการติดเชื้อบริเวณที่จะฉีด
• ผู้ที่เคยผ่าตัดบริเวณใต้คางหรือลำคอด้านหน้า มีปัญหาเส้นประสาทใบหน้า หรือมีภาวะกลืนลำบาก โดยเฉพาะเมื่อจะฉีดบริเวณใต้คาง
• ผู้ที่คาดหวังว่าจะใช้เป็นวิธีลดน้ำหนักทั้งตัว ซึ่งไม่ใช่วัตถุประสงค์ของการรักษา
• ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือกำลังใช้ยาบางชนิด ควรแจ้งแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสม

การประเมินก่อนทำโดยแพทย์ผู้มีประสบการณ์จึงสำคัญมาก เพื่อพิจารณาว่าบริเวณที่ต้องการทำเหมาะกับวิธีนี้หรือไม่ และเพื่อลดความเสี่ยงของผลข้างเคียง

ความปลอดภัยและของแท้

ความปลอดภัยของการฉีดสลายไขมันขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งตัวผลิตภัณฑ์ ความเหมาะสมของผู้รับบริการ และเทคนิคของแพทย์ ข้อมูลจากการศึกษาทางคลินิกในผู้ป่วยจำนวนมากพบว่า deoxycholic acid มีผลข้างเคียงส่วนใหญ่เป็นอาการเฉพาะที่และไม่รุนแรง ส่วนภาวะแทรกซ้อนรุนแรงพบได้น้อย แต่ก็ยังมีความเสี่ยงที่ต้องได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม

เพื่อความปลอดภัย ควรเลือกทำในสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาตถูกต้อง ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียนและได้รับอนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และทำกับแพทย์ผู้มีประสบการณ์ ผู้รับบริการสามารถสอบถามคลินิกถึงชื่อผลิตภัณฑ์ ที่มา และการเปิดผลิตภัณฑ์ต่อหน้าได้ การเลือกคลินิกที่ให้ข้อมูลโปร่งใสและมีแพทย์ดูแลตลอดกระบวนการ เป็นแนวทางที่ช่วยให้มั่นใจมากขึ้น

หากต้องการดูแลรูปหน้าหรือใบหน้าด้วยวิธีอื่นร่วมด้วย สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ ฟิลเลอร์ใต้ตา และ ฉีดโบลดกราม หรือดูรายละเอียดบริการ ฉีดสลายไขมัน ของเรา

แหล่งอ้างอิง

• FDA approval label — Deoxycholic Acid (Kybella/ATX-101)
• Efficacy, safety, and potential industry bias in using deoxycholic acid for submental fat reduction — systematic review and meta-analysis (PMC)
• Uncommon Adverse Effects of Deoxycholic Acid Injection for Submental Fullness (PubMed)
• The Role of Fat Reducing Agents on Adipocyte Death and Adipose Tissue Inflammation (PMC)
• Deoxycholic acid (subcutaneous route) — Mayo Clinic
• สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)

---

สนใจปรึกษาเรื่องการดูแลรูปหน้าและไขมันเฉพาะจุด สามารถสอบถามข้อมูลและนัดประเมินกับแพทย์ผู้มีประสบการณ์ได้ทาง LINE @onnyxclinic ทีมงานยินดีให้คำแนะนำที่เหมาะกับคุณเป็นรายบุคคล