ปากกาลดน้ำหนัก คืออะไร มีกี่ยี่ห้อ เลือกอย่างไร

ปากกาลดน้ำหนักคือยาฉีดใต้ผิวหนังในกลุ่ม GLP-1 ที่ออกฤทธิ์เลียนแบบฮอร์โมนในลำไส้ ทำให้อิ่มเร็วขึ้น อิ่มนานขึ้น และกินได้น้อยลงโดยไม่ต้องฝืนความหิว ในไทยยากลุ่มนี้เป็นยาควบคุมพิเศษที่ต้องสั่งจ่ายโดยแพทย์ ไม่ใช่อาหารเสริมและไม่ใช่ยาเผาผลาญไขมัน

ปากกาลดน้ำหนัก คืออะไร ทำงานอย่างไร

ปากกาลดน้ำหนักคือปากกาฉีดยาสำเร็จรูปที่บรรจุยากลุ่ม GLP-1 receptor agonist ซึ่งเป็นยาที่ออกแบบมาให้ทำงานเลียนแบบฮอร์โมน GLP-1 ที่ร่างกายหลั่งจากลำไส้เล็กหลังกินอาหาร ฮอร์โมนตัวนี้มีหน้าที่สามอย่างที่เกี่ยวข้องกับน้ำหนักโดยตรง คือกระตุ้นการหลั่งอินซูลินเมื่อระดับน้ำตาลสูง ชะลอการบีบตัวของกระเพาะอาหารให้อาหารอยู่ในกระเพาะนานขึ้น และส่งสัญญาณความอิ่มไปยังสมองส่วนที่ควบคุมความอยากอาหาร

ผลรวมของกลไกเหล่านี้คือคนที่ใช้ยามักรู้สึกอิ่มเร็วขึ้นและอิ่มอยู่นานขึ้น ปริมาณอาหารต่อมื้อจึงลดลงเองโดยไม่ต้องใช้ความพยายามอดทนต่อความหิวมากเท่าเดิม นี่คือเหตุผลที่คนไทยเรียกยากลุ่มนี้ติดปากว่า “ปากกาคุมหิว” ซึ่งอธิบายกลไกได้ตรงกว่าคำว่าปากกาลดน้ำหนักเสียอีก

จุดที่ต้องเข้าใจให้ชัดคือยากลุ่มนี้ไม่ได้เผาผลาญไขมันโดยตรง และไม่ได้ทำงานแทนการปรับพฤติกรรม น้ำหนักที่ลดลงมาจากการที่พลังงานที่ได้รับลดลงเป็นหลัก ดังนั้นการกินอาหารที่มีโปรตีนเพียงพอและการออกกำลังกายเพื่อรักษามวลกล้ามเนื้อจึงยังจำเป็นเสมอ มิฉะนั้นน้ำหนักที่หายไปอาจมาจากมวลกล้ามเนื้อร่วมด้วย

ยา tirzepatide ซึ่งเป็นตัวยาใน Mounjaro มีความต่างเล็กน้อยตรงที่ออกฤทธิ์กับตัวรับสองชนิดคือทั้ง GIP และ GLP-1 ขณะที่ semaglutide และ liraglutide ออกฤทธิ์ที่ตัวรับ GLP-1 อย่างเดียว

ปากกาลดน้ำหนักในไทยมีกี่ยี่ห้อ ต่างกันอย่างไร

ในไทยชื่อที่พบบ่อยมีอยู่สี่ชื่อ และความต่างที่สำคัญไม่ได้อยู่ที่ยี่ห้อ แต่อยู่ที่ตัวยา ความถี่การฉีด และข้อบ่งใช้ที่ขึ้นทะเบียนไว้

ข้อบ่งใช้ที่ขึ้นทะเบียนของแต่ละตัวไม่เหมือนกัน บางตัวขึ้นทะเบียนเพื่อควบคุมน้ำหนัก บางตัวขึ้นทะเบียนเพื่อรักษาเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นหลัก การเลือกจึงไม่ใช่การดูว่าตัวไหนแรงกว่า แต่เป็นการดูว่าตัวไหนตรงกับภาวะสุขภาพและข้อบ่งใช้ของคุณ ซึ่งเป็นหน้าที่ของแพทย์ อ่านการเปรียบเทียบแบบละเอียดได้ที่ Mounjaro Wegovy Ozempic ต่างกันอย่างไร

สำหรับสถานะทางกฎหมายในไทย Mounjaro ขึ้นทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาแล้วในชื่อการค้า มอนจาโร โดยมีเลขทะเบียน 1C 18/67(NC) และจัดเป็น ยาควบคุมพิเศษ หมายความว่าต้องสั่งจ่ายโดยแพทย์และจ่ายผ่านสถานพยาบาลหรือร้านขายยาที่ถูกต้องเท่านั้น

ปากกาลดน้ำหนักช่วยลดน้ำหนักได้มากแค่ไหน

ตัวเลขที่เชื่อถือได้มาจากการศึกษาทางคลินิกขนาดใหญ่ ไม่ใช่จากรีวิวหรือคำบอกเล่า ในการศึกษา SURMOUNT-1 ซึ่งตีพิมพ์ใน New England Journal of Medicine ผู้เข้าร่วมที่มีภาวะอ้วนหรือน้ำหนักเกินและไม่ได้เป็นเบาหวาน ได้รับ tirzepatide สัปดาห์ละครั้งเป็นเวลา 72 สัปดาห์ พบว่าน้ำหนักลดลงเฉลี่ยราว 16.0-22.5% ตามขนาดยาที่ใช้ในการศึกษา เทียบกับกลุ่มที่ได้ยาหลอกซึ่งลดลง 2.4%

อีกตัวเลขที่มีประโยชน์กว่าค่าเฉลี่ยคือสัดส่วนคนที่ตอบสนอง ในการศึกษาเดียวกัน ผู้เข้าร่วมที่ได้รับ tirzepatide ราว 89-96% มีน้ำหนักลดลงอย่างน้อย 5% ของน้ำหนักตัว เทียบกับ 28% ในกลุ่มยาหลอก ตัวเลข 5% นี้มีความหมายทางการแพทย์ เพราะเป็นระดับที่เริ่มเห็นผลดีต่อความดัน ระดับน้ำตาล และไขมันในเลือด

ที่ต้องย้ำคือตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าที่ได้ภายใต้เงื่อนไขของการศึกษา ซึ่งมีการปรับพฤติกรรมการกินและการออกกำลังกายควบคู่ไปด้วยตลอดโครงการ ผลลัพธ์ของแต่ละคนในชีวิตจริงจึงแตกต่างกันตามพันธุกรรม พฤติกรรม โรคประจำตัว และความสม่ำเสมอในการใช้ยา ไม่มีการรับประกันตัวเลขน้ำหนักใด ๆ และการลดน้ำหนักที่ยั่งยืนยังต้องอาศัยการปรับพฤติกรรมเป็นฐานเสมอ

ใครเหมาะกับปากกาลดน้ำหนัก และใครไม่ควรใช้

โดยทั่วไปแพทย์จะพิจารณายากลุ่มนี้ในผู้ที่มีดัชนีมวลกายอยู่ในเกณฑ์อ้วน หรือผู้ที่มีน้ำหนักเกินร่วมกับภาวะแทรกซ้อนที่สัมพันธ์กับน้ำหนัก เช่น เบาหวานชนิดที่ 2 ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ และมักเป็นกรณีที่ปรับพฤติกรรมมาแล้วระยะหนึ่งแต่ยังไม่ได้ผลตามเป้าหมาย

กลุ่มที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษหรือไม่ควรใช้ ได้แก่

• ผู้ที่ตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร
• ผู้ที่มีประวัติส่วนตัวหรือประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมไทรอยด์ชนิด medullary หรือกลุ่มอาการ multiple endocrine neoplasia type 2 (MEN2)
• ผู้ที่มีประวัติตับอ่อนอักเสบ
• ผู้ที่มีโรคทางเดินอาหารรุนแรง เช่น ภาวะกระเพาะอาหารบีบตัวช้าอยู่เดิม
• ผู้ที่มีภาวะการกินผิดปกติ
• ผู้ที่มีโรคตับหรือโรคไตที่ยังควบคุมได้ไม่ดี

รายการนี้เป็นภาพรวมเพื่อให้เห็นว่าการประเมินก่อนใช้มีความจำเป็นจริง ไม่ใช่รายการที่ครบถ้วนสำหรับตัดสินใจเอง การซักประวัติ ตรวจร่างกาย และการตรวจเลือดตามที่แพทย์เห็นสมควร คือขั้นตอนที่ทำให้การใช้ยาปลอดภัยขึ้น

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงหลักของยากลุ่มนี้เป็นอาการทางเดินอาหาร ซึ่งเป็นผลต่อเนื่องจากกลไกการชะลอการบีบตัวของกระเพาะ ในการศึกษา SURMOUNT-1 อาการที่รายงานบ่อย ได้แก่ คลื่นไส้ ประมาณ 24.6-33.3% ท้องเสีย ประมาณ 18.7-23.0% และอาเจียน ประมาณ 8.3-12.2% ตามขนาดยาที่ใช้

ข้อมูลที่ช่วยให้เห็นภาพจริงกว่าตัวเลขความถี่คือความรุนแรงและการหยุดยา อาการเหล่านี้ส่วนใหญ่อยู่ในระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง เกิดในช่วงต้นของการรักษาหรือช่วงที่ปรับขนาดยาขึ้น และมักดีขึ้นเมื่อร่างกายปรับตัว สัดส่วนผู้ที่ต้องหยุดยาเพราะผลข้างเคียงในกลุ่มการศึกษา SURMOUNT อยู่ที่ราว 4-10.5% เทียบกับ 2.1-4% ในกลุ่มยาหลอก

นี่คือเหตุผลที่แพทย์เริ่มจากขนาดต่ำแล้วค่อย ๆ ปรับขึ้น ไม่ใช่การเริ่มที่ขนาดสูงตั้งแต่แรก การไล่ขนาดยาอย่างช้า ๆ ช่วยให้ร่างกายปรับตัวและลดโอกาสเกิดอาการรุนแรงจนต้องเลิกใช้ ส่วนอาการที่ต้องรีบพบแพทย์คือปวดท้องรุนแรงต่อเนื่องโดยเฉพาะปวดร้าวไปหลัง อาเจียนจนขาดน้ำ หรืออาการแพ้ยา

ปากกาลดน้ำหนัก ราคาเท่าไหร่ ที่ Onnyx Clinic

ที่ Onnyx Clinic ปากกา Mounjaro เริ่มต้น 2,499.- โดยราคารวมขึ้นอยู่กับขนาดยาและแผนการดูแลที่แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคล คลินิกมีปากกาให้เลือกตามที่แพทย์กำหนด ได้แก่ ขนาด 2.5 มก. ซึ่งเป็นขนาดเริ่มต้นเพื่อให้ร่างกายค่อย ๆ ปรับตัว และขนาด 5 มก. ซึ่งเป็นขนาดที่ปรับขึ้นตามการตอบสนอง

ราคาปากกาลดน้ำหนักในตลาดโดยรวมอยู่ในช่วงกว้างและต่างกันตามชนิดยาและขนาดยา หากพบที่ใดเสนอราคาต่ำผิดปกติผ่านช่องทางออนไลน์ ควรระวังเรื่องของปลอมและของที่เก็บรักษาไม่ถูกอุณหภูมิ ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่พบได้จริงในไทย อ่านวิธีตรวจสอบได้ที่ Mounjaro ของแท้ดูอย่างไร

เริ่มใช้ปากกาลดน้ำหนักอย่างไรให้ปลอดภัย

ขั้นตอนที่ควรเกิดขึ้นก่อนฉีดเข็มแรกมีอยู่ไม่กี่ข้อ แต่ข้ามไม่ได้

1. พบแพทย์เพื่อประเมิน ซักประวัติโรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ ประวัติครอบครัว และวัดดัชนีมวลกาย
2. ตรวจเพิ่มเติมตามที่แพทย์เห็นสมควร เช่น ระดับน้ำตาล การทำงานของตับและไต
3. เริ่มจากขนาดต่ำ และนัดติดตามเพื่อดูการตอบสนองและผลข้างเคียงก่อนปรับขนาด
4. วางแผนเรื่องอาหารและการออกกำลังกายควบคู่ โดยเน้นโปรตีนให้เพียงพอเพื่อรักษามวลกล้ามเนื้อ
5. เก็บยาให้ถูกวิธี ตามที่ระบุบนฉลากและตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร

หากคุณกำลังพิจารณาเริ่มใช้ปากกาลดน้ำหนัก แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ที่ Onnyx Clinic เพื่อประเมินว่าเหมาะกับสุขภาพของคุณหรือไม่ และวางแผนการดูแลที่ติดตามได้จริง สอบถามเพิ่มเติมได้ทาง LINE: @onnyxclinic

แหล่งอ้างอิง

• Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity — SURMOUNT-1 (NEJM)
• Lilly: SURMOUNT-1 results published in NEJM
• Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension (PubMed)
• Gastrointestinal tolerability of tirzepatide in the SURMOUNT-1 to -4 trials (Diabetes, Obesity and Metabolism)
• สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) — ระบบสืบค้นข้อมูลผลิตภัณฑ์ยา